1. Częstotliwościowe charakterystyki przetwarzania.

Charakterystyka przetwarzania (przenoszenia) to jedna z podstawowych charakterystyk dla wszelkich urządzeń elektroakustycznych, i najważniejsza dla głośników i zespołów głośnikowych. Jej przebieg nigdy nie jest idealnie liniowy, i dużego doświadczenia wymaga właściwe interpretowanie widocznych nierównomierności. Niektóre z nich mogą zostać łatwo skorygowane przez filtry zwrotnicy, inne wymagają już pozostawienia poza użytecznym pasmem danego głośnika.
Przedstawiane charakterystyki głośników Scan-Speak i Vifa ustalone zostały w ujednoliconych warunkach, w komorze bezechowej laboratorium Vify, zainstalowane w bardzo dużej odgrodzie, stwarzającej warunki zbliżone do pracy w hipotetycznej "nieskończonej odgrodzie", wraz ze znajdującą się za nią obudową zamkniętą, w każdym przypadku przekraczającą swoją objętością rekomendowaną objętość dla danego głośnika. Warunki te są w dużym stopniu odmienne od tych, w jakich pracować będzie głośnik zainstalowany w zespole głośnikowym.
Przebieg charakterystyk w zakresie niskich częstotliwości - poniżej 100Hz - nie przypomina więc nawet w ogólnym kształcie możliwych do uzyskania charakterystyk teoretycznych (ze względu na inną objętość i rodzaj obudowy), i jednocześnie jest obciążony rezonansami komory bezechowej (każda komora wykazuje swoje rezonanse w zakresie najniższych częstotliwości, choć są one znacznie słabiej zaznaczone, niż rezonanse w typowym pomieszczeniu odsłuchowym). Można więc dostrzec bardzo duże podobieństwo w rozkładzie rezonansów wszystkich charakterystyk, co dowodzi, że nie są to rezonanse samych głośników. Dla ustalenia teoretycznej charakterystyki przetwarzania głośnika w zakresie niskich częstotliwości należy oprzeć się na obliczeniach albo symulacjach komputerowych, wykorzystując przede wszystkim podane parametry T-S (fs, Vas, Qts).
Również kształt charakterystyki w zakresie średnich i wysokich częstotliwości ulegnie zmianie, na skutek relatywnie małych wymiarów przedniej ścianki zespołu głośnikowego. Bardziej wszechkierunkowe promieniowanie w zakresie fal dłuższych od wymiarów przedniej ścianki, a krótszych niż odległość od sąsiadujących powierzchni odbijających (ścian), spowoduje spadek efektywności w zakresie kilkuset Hz, natomiast odbicia krótszych fal od bliskich głośnikowi krawędzi obudowy wywołają nierównomierności w wyższych zakresach. To drugie zjawisko konstruktor zespołu głośnikowego powinien przede wszystkim minimalizować, natomiast pierwsze zwykle koryguje działaniem zwrotnicy. Jednak w zakresie średnio-wysokotonowym przebieg charakterystyki zmierzonej w znormalizowanych warunkach dużej odgrody dobrze pokazuje zachowanie się samego głośnika (choć raczej nie należy charakterystyki tej przenosić wprost do projektowania zwrotnicy elektrycznej).

2. Efektywność.

Efektywność wskazuje, jakie ciśnienie akustyczne uzyskamy w odległości 1m od głośnika, do którego dostarczono 1W mocy (tzw. efektywność mocowa) bądź 2.83V (tzw. efektywność napięciowa, tożsama z efektywnością mocową przy obciążeniu 8-omowym, natomiast dająca wyniki o 3dB wyższe od pomiaru efektywności mocowej dla obciążenia 4-omowego).
Mając do dyspozycji częstotliwościowe charakterystyki przetwarzania, ustalone przy napięciu 2,83V, w odległości 1m od głośnika, a więc w warunkach standardowych dla ustalenia efektywności napięciowej, możemy na ich podstawie określać efektywność w dowolnym punkcie zakresu średnio-wysokotonowego, choć pamiętać trzeba o zmianach samej charakterystyki przetwarzania, spowodowanych przez warunki wymienione w punkcie poprzednim. Ponieważ, jak już wspomniano, przy typowej obudowie o szerokości przedniej ścianki w okolicach 20-30 cm, nastąpi obniżenie poziomu w zakresie kilkuset Hz o ok. 3dB, więc dla uzyskania dobrze zrównoważonej charakterystyki działanie filtrów i tłumików zwrotnicy prowadzić musi do "równania w dół", czyli odpowiedniego obniżenia poziomu w pozostałych zakresach. Nie chcąc zbyt mocno obniżać efektywności, wyrównanie to nie musi być dokładne, ale należy się spodziewać, że dobrze zaprojektowany dwudrożny zespół głośnikowy z 18-cm głośnikiem nisko-średniotonowym w obudowie o szerokości ok. 20-cm będzie miał efektywność ok. 2dB niższą od efektywności katalogowej samego głośnika nisko-średniotonowego.
W przeciwną stronę należy przeprowadzić korektę dla głośników średniotonowych pracujących w układach trójdrożnych. Działanie filtru środkowoprzepustowego zawsze powoduje wzmocnienie w pasmie przepustowym, dochodzące nawet do 3dB. O tyle może więc być wyższa jego rzeczywista efektywność w zespole głośnikowym od efektywności katalogowej. Biorąc powyższe zjawiska pod uwagę, jak najbardziej możliwe jest zastosowanie w układzie trójdrożnym głośnika niskotonowego o efektywności (katalogowej) np. 91 dB i głośnika średniotonowego o efektywności (katalogowej) np. 87dB. Jeśli pierwsza częstotliwość podziału znajdować się będzie w zakresie kilkuset Hz, to obniżenie efektywności powodowane małymi wymiarami przedniej ścianki skompensować można w pewnym stopniu współdziałaniem głośników niskotonowego i średniotonowego; można założyć, że w zakresie tym uzyskamy 89-90 dB, i utrzymanie takiego poziomu w okolicach 1kHz, w pasmie przepustowym głośnika średniotonowego, nie powinno stanowić problemu. Powyższe szacunki są przybliżone, ale wskazują na ogólne zależności i podpowiadają, że wcale nie należy dokładnie dopasowywać efektywności katalogowych głośników stosowanych w zespole wielodrożnym.

3. Impedancja

Impedancja znamionowa zespołu głośnikowego wynika z impedancji poszczególnych, wchodzących w jego skład głośników. Ponieważ jednak impedancję znamionową określa się zwykle na podstawie minimum leżącego w zakresie niskich częstotliwości, więc o impedancji znamionowej zespołu głośnikowego decydować będzie impedancja jego sekcji niskotonowej. W skład takiej sekcji wchodzić może jeden lub więcej głośników niskotonowych lub nisko-średniotonowych, i od sposobu ich połączenia zależy impedancja wypadkowa całej sekcji, określająca impedancję znamionową zespołu głośnikowego. W przypadku pojedynczego głośnika niskotonowego lub nisko-średniotonowego można uznać, że jego katalogowa impedancja znamionowa przesądza sprawę. Według tego założenia nie ma więc większego znaczenia, jaki będzie przebieg charakterystyki impedancji

w zakresie średnio-wysokotonowym, a więc jaką impedancję będą miały głośniki wysokotonowe i ewentualnie średniotonowe. Dla zdecydowanej większości wzmacniaczy, nawet tych, dla których odpowiedniejsze jest obciążenie znamionowo 8-omowe, nie stanowi żadnego problemu poziom 4-omowy w zakresie średnio-wysokotonowym. Dlatego najczęściej 6-omowe, a czasami 4-omowe głośniki wysokotonowe mogą bez żadnych zastrzeżeń pracować w znamionowo 8-omowych zespołach głośnikowych z 8-omową sekcją niskotonową. I na odwrót - 8 omowy głośnik średniotonowy czy 6-omowy wysokotonowy może pracować w znamionowo 4-omowym zespole głośnikowym. Duża część głośników firmy Scan-Speak - wszystkie niskotonowe, nisko-średniotonowe, średniotonowe, a ponadto niektóre wysokotonowe - mają układy magnetyczne wyposażone w system Symmetric Drive. Oprócz usymetrycznienia pola magnetycznego w szczelinie i redukcji zniekształceń, obniża on indukcyjność cewki drgającej, wskutek czego charakterystyka impedancji ma w zakresie średnio-wysokotonowym bardziej równomierny przebieg, niż w przypadku innych głośników. Dzięki temu mniej istotne jest wprowadzanie do zwrotnicy równoległych obwodów kompensujących RC, linearyzujących przebieg impedancji.

4. Moc znamionowa

Moc znamionowa podawana przez Vifę i Scan-Speaka została określona według bardzo rygorystycznej normy IEC 268-5, za pomocą 100-godzinnego nieprzerwanego sygnału. Inni producenci uzyskują tylko pozornie lepsze rezultaty, gdyż podają "moc maksymalną" nawet bez podania normy określającej warunki badania. Np. dla głośnika wysokotonowego D27TG-35-06 o mocy znamionowej 100W, moc "maksymalna długotrwała", określona również wspomnianą normą, wymagająca dostarczenia do głośnika dziesięciokrotnie sygnału trwającego 1 minutę, z 2 minutowymi przerwami, wynosi już 200W, a moc "maksymalna krótkotrwała", czyli 60-krotnie powtórzone impulsy jednosekundowe z jednominutowymi przerwami, aż 450W. Znamionowo 90-watowy głośnik P13MH-00-08 ma 650 watów mocy maksymalnej krótkotrwałej, a znamionowo 140-watowy XT25TG-30-04 aż 950 W. Podobne relacje dotyczą innych głośników.
Badając zespoły głośnikowe, w określonym przez normę czasie dostarcza się do sygnał - szum, którego widmo częstotliwościowe odpowiada ustalonemu przez normę widmu przeciętnego sygnału muzycznego. Większość energii w takim sygnale (i w muzyce) kumuluje się na przełomie niskich i średnich częstotliwości, w okolicach 200Hz, i spada nieco w kierunku najniższych, a wyraźnie w kierunku wyższych częstotliwości. W przypadku określania mocy głośników niskotonowych można posłużyć się takim właśnie sygnałem (nadwyżka mocy w zakresie wysokich częstotliwości jest nieistotna), natomiast mierząc głośniki średniotonowe i wysokotonowe dostarcza się do nich odpowiednie fragmenty spektrum podstawowego sygnału testującego - głośniki podłączone są przez odpowiednie filtry, odciążające je od częstotliwości leżących poza zakresem ich stosowania w zespole głośnikowym. W ten sposób rzeczywista moc dostarczana do tych głośników jest znacznie mniejsza, ale pozwala ustalić, w zespole głośnikowym jakiej mocy dany głośnik może być stosowany. Nie jest to jednak ściśle obowiązujące, gdyż zależy właśnie od zakresu częstotliwości, w jakim głośnik zostanie zastosowany. Jeśli częstotliwość podziału w zwrotnicy zostanie ustalona wyżej, niż częstotliwość graniczna filtru użytego przez producenta do określenia mocy, to głośnik zdolny będzie do pracy w zespołach o wyższej mocy znamionowej, niż katalogowa moc znamionowa danego głośnika średniotonowego, i na odwrót - jeśli częstotliwość podziału będzie niższa, moc spadnie.

5. Rekomendowane częstotliwości podziału

Ustalenie właściwych częstotliwości podziału to jedno z podstawowych zadań konstruktora. Trzeba wziąć pod uwagę bardzo wiele czynników, dokładne ich omówienie w tym miejscu nie jest możliwe.
W tabelkach z danymi zamieściliśmy "skrajne częstotliwości podziału" - dla głośników średniotonowych, "najniższą częstotliwość podziału" - dla głośników wysokotonowych i "najwyższą częstotliwość podziału" - dla głośników niskotonowych i nisko-średniotonowych. Jeśli chodzi o pierwszą ze skrajnych częstotliwości podziału dla głośników średniotonowych, jak i najniższą częstotliwość podziału dla głośników wysokotonowych, zostały one określone w sprzężeniu z określeniem wytrzymałości danych głośników i rodzajem filtru - standardowo 2. rzędu. Jak już omówiono to w punkcie poprzednim, zmiana tych częstotliwości może spowodować istotną zmianę mocy znamionowej danych głośników. Ich obniżenie, a także stosowanie filtrów niższego (1. rzędu) powoduje większe obciążanie głośnika, z kolei można moc znamionową zwiększyć podnosząc te częstotliwości lub stosując filtry wyższego rzędu. Wytrzymałość jest jednak tylko jednym z kryteriów wyboru sposobu filtrowania.
Druga ze skrajnych częstotliwość podziału (dla głośników średniotonowych) i najwyższa częstotliwość podziału (dla głośników niskotonowych) to najwyższe rekomendowane górne częstotliwości podziału. Chociaż w przypadku wielu głośników równomierny przebieg charakterystyki przetwarzania na osi głównej sięga wyżej na skali częstotliwości od wskazanych w ten sposób punktów, to ze względu na przebieg charakterystyk kierunkowych (szybsze opadanie na osiach innych od głównej) wskazane jest filtrowanie odpowiednio wcześniejsze, tam gdzie charakterystyki z osi głównej i pod kątem 30 stopni nie są oddalone bardziej niż o 6dB. Oczywiście wcześniej pojawiające się nierównomierności na osi głównej zmuszają do ustawienia jeszcze niższej górnej częstotliwości podziału. Jej wybór nie ma praktycznie znaczenia dla wytrzymałości danego głośnika, choć oczywiście rzecz odbywa się w sprzężeniu z ustaleniem dolnej częstotliwości podziału dla sąsiadującego głośnika - który będzie w związku z tym mniej lub bardziej obciążony. Jest to problem bardzo złożony, podane wartości częstotliwości podziału nie są wskazówkami, jakie częstotliwości byłyby optymalne, ale wskazują na skrajne, możliwe do przyjęcia, przy zachowaniu katalogowej mocy znamionowej i odpowiednich charakterystyk na górnym skraju przetwarzania danego głośnika.

6. Rekomendowana objętość obudowy

Przy każdym głośniku niskotonowym i nisko-średniotonowym podano zakres rekomendowanych objętości obudów bass-reflex i zamkniętych. Nie istnieje jedna dokładna wartość właściwej obudowy, wyznaczenie granic przedziału rekomendowanych objętości również jest umowne, mamy bowiem do czynienia z równocześnie i płynnie zmieniającymi się właściwościami. Wraz ze zmianą objętości obudowy zmienia się kształt charakterystyki przetwarzania i dolna częstotliwość graniczna, odpowiedź impulsowa, a także charakterystyka wytrzymałości. Generalnie w większych obudowach można uzyskiwać niższe częstotliwości graniczne, natomiast przy mniejszych obudowach głośnik wytrzymuje w granicach dopuszczalnych dla niego amplitud większą dostarczoną moc elektryczną. Natomiast najlepsze charakterystyki impulsowe uzyskujemy "gdzieś pośrodku". Przedstawione zakresy rekomendowanych objętości bass-reflex ograniczone są od dołu przez objętości, w których następuje niesprecyzowane dokładnie liczbowo, ale wyraźne pogorszenie charakterystyki impulsowej w stosunku do optymalnej dla danego typu głośnika w najlepszej pod tym względem obudowie, i ograniczone od góry przez objętości, w których albo - ponownie następuje daleko idące pogorszenie charakterystyki impulsowej (jednak pogorszenie to jest innego rodzaju niż wcześniej - przy małych obudowach zwykle mamy do czynienia ze zbyt wysokimi początkowymi oscylacjami, w dużych - z oscylacjami zbyt długo trwającymi), albo - charakterystyka wytrzymałości spada w zakresie powyżej częstotliwości rezonansowej bass-reflexu do połowy mocy znamionowej.

Mówiąc prościej, stosowanie większych obudów niż rekomendowane może doprowadzić albo do zbyt przeciągłego wybrzmiewania basu, albo do amplitudowego przeciążenia głośnika już mocą dwa razy niższą od mocy znamionowej, natomiast stosowanie mniejszych obudów nie zagraża bezpieczeństwu głośnika, ale powodować może podbarwianie basu i podbicie w jego wyższych podzakresach.
W przypadku obudów zamkniętych największą rekomendowaną objętością jest taka, w której dochodzimy do wartości dobroci Qts=0.5, lub kiedy wytrzymałość przy 20Hz spada do połowy mocy znamionowej (również duża obudowa zamknięta może powodować przeciążanie głośnika zbyt dużymi amplitudami), a najmniejszą taka, w której uzyskujemy już pełną wytrzymałość aż do 20Hz, przy Qts w zakresie 0.7 - 1.
Uzyskanie dobrych rezultatów zależy nie tylko od użycia obudowy o właściwej objętości, ale także od właściwego dostrojenia i wykonania bass-reflexu, jak i samej obudowy. Podawane przez nas wskazówki co do wielkości obudowy mają tylko pomóc w szybszym wyborze głośnika (choć z przedstawianych również parameterów T-S każdy konstruktor może samodzielnie wywnioskować, do jakich obudów dany głośnik jest najlepszy). Ponadto możliwe jest wykraczanie poza rekomendowany zakres, jeśli konstruktor dysponuje pełną informacją (na podstawie obliczeń, symulacji komputerowych, prób odsłuchowych) o zachowaniu się głośnika w takich warunkach, i godzi się na kompromisy w pewnych aspektach w zamian za specjalnie poprawione inne parametry.
Choć zdecydowana większość oferowanych głośników może pracować zarówno w obudowach zamkniętych, jak i bass-reflex, to są jednak pojedyncze wyjątki, i w niektórych przypadkach zostały pominięte zakresy rekomendowanych objętości dla obudów bass-reflex lub zamkniętych.
Większość oferowanych głośników może też być stosowana w obudowach typu pasmowo-przepustowego (band-pass), niektóre z nich w obudowach tubowych, a nieliczne w liniach transmisyjnych. Wskazówek tych nie zawieraliśmy już jednak w tabelkach, egzotyczne rodzaje obudów pozostawiamy tym, którzy z samych parametrów zdolni są odczytać takie predyspozycje.
W tabelach podano wartości Qts samych głośników, ale do określania zakresu rekomendowanych obudów, jak i określania częstotliwości granicznej, uwzględniono wpływ rezystancji szeregowej Rg, która pojawi się przede wszystkim pod postacią rezystancji cewki filtru dolnoprzepustowego.

Dlatego dla głośników nisko-średniotonowych założono Rg=0.5 Ohma, dla niskotonowych Rg=1.

7. Minimalna komora wytłumiająca

Tak zatytułowana informacja dotyczy głośników średniotonowych, które muszą być wewnątrz konstrukcji odizolowane od objętości, w której pracuje głośnik niskotonowy. Objętość komory głośnika średniotonowego nie jest bardzo istotna, gdyż zwykle jej wpływ na charakterystykę przetwarzania leży poza zakresem pracy głośnika średniotonowego w zespole - poniżej częstotliwości podziału. Należy więc tylko pilnować, aby komora nie była zbyt mała, i nie przesunęła rezonansu głośnika powyżej częstotliwości podziału, ani nie spowodowała podniesienia dobroci powyżej wartości 1, co mogłoby wprowadzać podbarwianie nawet przy rezonansie leżącym niżej, ale w pobliżu częstotliwości podziału. Ustalone minimalne objętości komór dla głośników średniotonowych odnoszą się do obydwu warunków; dobroć Qts=1, a jednocześnie rezonans fc w każdym przypadku znajdzie się poniżej dolnej skrajnej częstotliwości podziału. Zwiększanie objętości będzie powodować obniżanie rezonansu i dobroci, co z pewnością nie zaszkodzi jakości przetwarzania w okolicach częstotliwości podziału, nie grozi też przeciążeniem głośnika średniotonowego, gdyż będzie on przecież filtrowany elektrycznie. Komora głośnika średniotonowego powinna być wytłumiona, najlepiej wełną. Jej kształt i zapobieganie rezonansom własnym to już jednak oddzielny temat.

8. Dolna częstotliwość graniczna

W przypadku głośników niskotonowych i nisko-średniotonowych dolną częstotliwość graniczną (-6dB) podano dla określonego typu i wielkości obudowy, ale bez podawania dokładnych parametrów strojenia układu rezonansowego (prawie zawsze jest to bass-reflex). Aby pokazać maksymalne możliwości głośnika w tej dziedzinie, obudowy do których odwołuje się ten parametr reprezentują górną granicę zakresu rekomendowanych objętości. Zmniejszając obudowę, co może być polecane np. ze względu na lepsze charakterystyki impulsowe, przesuwamy dolną częstotliwość graniczną.
Jednocześnie należy wziąć pod uwagę, że dolna częstotliwość graniczna jest tutaj wyznaczana metodą symulacji komputerowych, odnoszących się do działania głośnika w wolnej przestrzeni.

W warunkach pomieszczenia odsłuchowego i zachodzących w nim odbić, podnoszących poziom w zakresie niskich częstotliwości, można oczekiwać pełnej efektywności aż do punktu wykazującego spadek ok. -10dB na charakterystyce uzyskanej w symulacji. W ten sposób wyznaczono "granicę pełnej efektywności w pomieszczeniu odsłuchowym", podawaną w danych dla konstrukcji do samodzielnego montażu.

9. Górna częstotliwość graniczna

W przypadku głośników wysokotonowych górną częstotliwość graniczną określono dla spadku 6dB na charakterystyce zmierzonej na osi głównej, względem średniego poziomu z pasma użytecznego. Parametr ten można więc samodzielnie zweryfikować patrząc na zamieszczoną charakterystykę przetwarzania. Wszystkie głośniki wysokotonowe Vify i Scan-Speaka osiągają górną granicę pasma akustycznego - 20kHz, wiele z nich sięga znacznie wyżej, do ok. 30kHz, a rekordzista - XT25 - aż 40kHz.

10. Parametry Thiele'a - Smalla

Częstotliwość rezonansowa fs, objętość ekwiwalentna Vas i dobroć całkowita Qts, to tzw. parametry Thiele'a - Smalla, służące do obliczania obudów. Ich znajomość i umiejętność posługiwania się nimi jest absolutnie niezbędna dla poprawnego zaprojektowania obudowy typu zamkniętego, a zwłaszcza bass-reflex, wielkości i sposobu dostrojenia. Podana wartość Qts ulega zwiększeniu na skutek włączenia szeregowych rezystancji, zwłaszcza w postaci rezystancji cewki filtru dolnoprzepustowego w zwrotnicy. Dokładne obliczenie tego zwiększenia wymaga teoretycznie znajomości dobroci elektrycznej Qes, jednak z niewielkim błędem można posługiwać się bezpośrednio dobrocią Qts i rezystancją cewki drgającej głośnika Re według wzoru: Qts'=Qtsx(Re+Rs)/Re, gdzie Rs jest rezystancją wlączoną szeregowo, a Qts' dobrocią skorygowaną, która służyć powinna do obliczania obudowy.
Początkującym konstruktorom wydaje się, że objętość ekwiwalentna Vas jest wskazówką, jaka objętość obudowy jest najodpowiedniejsza dla głośnika. To oczywiście nieporozumienie, Vas jest tylko jednym z parametrów, służącym do obliczeń. Również niewłaściwa jest interpretacja znaczenia częstotliwości rezonansowej fs, jako dolnej granicy przetwarzanego pasma - w zależności od innych parametrów (zwłaszcza Qts), wielkości i rodzaju obudowy, częstotliwość graniczna może leżeć

w zupełnie innym punkcie. Dlatego ocena jakości głośnika niskotonowego tylko na podstawie fs może być bardzo myląca, wracamy do konieczności umiejętnego posługiwania się całym zestawem parametrów Thiele'a - Smalla.

11. Amplituda liniowa

Zaawansowane projektowanie obudów wymaga nie tylko operowania zestawem trzech podstawowych parametrów Thiele'a - Smalla, ale również uwzględnienia wytrzymałości amplitudowej głośnika.

W tym przypadku ręczne obliczenia są dość trudne do prowadzenia, z pomocą przychodzą więc symulacje komputerowe. Można wówczas sprawdzić, czy deklarowana przez producenta moc znamionowa jest możliwa do uzyskania w zakresie najniższych częstotliwości, gdzie przyjęcie dużych mocy powoduje duże wychylenia membrany, w jakich objętościach obudowy głośnik nie jest przeciążany i jaki sposób strojenia układu rezonansowego obudowy bass-reflex najlepiej służy jego wytrzymałości.
Amplituda liniowa, podawana tutaj w formie "+/- X" (jako "pik-pik" wynosiłaby wówczas 2X), ustalana jest w granicach liniowej pracy układu magnes - cewka drgająca, jako różnica wysokości cewki i wysokości szczeliny. Oznacza to, że w granicach podawanej amplitudy liniowej szczelina jest całkowicie wypełniona uzwojeniem cewki (choć większa część tego uzwojenia pozostaje cały czas poza szczeliną), co gwarantuje utrzymywanie stałej wartości współczynnika siły Bl układu napędowego. Mówiąc krócej, pracując w zakresie amplitudy liniowej, głośnik pracuje z najmniejszymi zniekształceniami. Przekraczanie granic amplitudy liniowej powoduje, że w szczelinie pozostaje coraz mniejsza część cewki (coraz więcej wychodzi poza szczelinę), co powoduje nieliniowość pracy i powstawanie zniekształceń. Nie musi to jednak prowadzić do uszkodzenia głośnika. Głośniki są zwykle mechanicznie przygotowane do wykonania ok. dwukrotnie większych wychyleń. Amplitudę maksymalną ograniczoną już niebezpieczeństwem uszkodzenia układu drgającego nazywa się w skrócie "amplitudą maksymalną", choć jest to określenie o tyle mylące, że "amplituda liniowa" również jest ściśle rzecz opisując amplitudą maksymalną - liniowej pracy. Warto zwrócić uwagę na nadzwyczajną, w kategorii głośników tej wielkości, amplitudę liniową 18-cm nisko-średniotonowych Scan-Speaków (+/- 6.5mm).